DMV
Dynamic Management View · Dinamik Yönetim Görünümü
SQL Server'da veritabanı motorunun anlık iç durumunu sorgulanabilir tablo görünümlerine dönüştüren özellik. Örneğin sys.dm_exec_requests aktif sorguları, sys.dm_os_wait_stats bekleme istatistiklerini gösterir.
Sentinel SQL Server motorunda 70+ benzersiz DMV'yi sorgulayarak performans, bekleme, kilitlenme, dosya I/O, bellek ve güvenlik metriklerini toplar. PostgreSQL'deki karşılığı pg_stat_* görünümleri, MySQL'de Performance Schema, MongoDB'de db.serverStatus() çıktısıdır.
HA — Yüksek Erişilebilirlik
High Availability · iş sürekliliği mimarisi
Veritabanı sunucusunun bir kopyasının (replica) yedek olarak hazır tutulması; ana sunucu çöktüğünde devreye girerek hizmet kesintisini en aza indiren mimari.
SQL Server'da Always On Availability Groups, PostgreSQL'de streaming replication, MySQL'de Group Replication, MongoDB'de Replica Set yapıları HA örnekleridir. Sentinel her motor için topoloji haritası, lag (gecikme) grafiği ve failover bildirimleri sunar.
Blocking — Kilitlenme
Bir sorgunun başka bir sorguyu beklemesi
Bir işlemin tutmuş olduğu kilit (lock) nedeniyle başka bir işlemin aynı satır/sayfa/tabloya erişmek için beklemesi. Kısa süreli normaldir; uzayan blocking zincirleri performans krizine dönüşür.
Sentinel blocking ağacını görsel olarak (React Flow tabanlı diyagram + Sankey) gösterir, kök bekleyiciyi (head blocker) işaretler ve yapılandırılabilir eşik aşıldığında uyarı üretir.
Deadlock — Karşılıklı kilitlenme
Birbirini bekleyen iki ya da daha fazla işlem
İki işlemin birbirinin tuttuğu kilidi beklediği, sonsuza dek beklenecek bir döngü durumu. Veritabanı motoru kurbanları seçerek (deadlock victim) birini iptal eder.
Sentinel deadlock XML çıktısını parse eder, hangi sorguların hangi kaynaklar üzerinde kilitlendiğini grafik olarak gösterir ve tekrarlama eğilimi takip eder.
Observability — Gözlemlenebilirlik
Sistemin dış davranışından iç durumunu anlama yeteneği
Klasik "monitoring" (önceden tanımlı metriklerin izlenmesi) ile karıştırılır ama daha geniştir. Üç temel pilar: metrikler, loglar ve trace (izlem) — yani sorunun nereden başladığı ve nasıl yayıldığı.
Sentinel DB 360, veritabanı katmanı için bu üç piları tek panelde sunan "database observability" platformudur — sadece CPU/bellek değil, sorgu seviyesinde derinleme analiz.
Agentless / Agent-az
İzlenen sunucuya yazılım kurulmaması
İzleme yazılımının, takip edilen veritabanı sunucusuna ayrı bir "agent" (ajan) süreci kurmak yerine yalnızca veritabanı kullanıcısı yetkisiyle uzaktan bağlanması yaklaşımı.
Sentinel bu modelde çalışır: hedef DB sunucusuna ek yazılım yüklenmez, yalnızca okuma yetkisi olan bir kullanıcı tanımlanır. Avantaj: kurulum kolaylığı, performans etkisi minimum, güvenlik denetimi basit.
A-F Sağlık Karnesi
Veritabanı sağlığının okul notu gibi sınıflandırılması
Sentinel her veritabanı kaynağı için 6 kategoride (performans, bekleme, blocking, HA, güvenlik, depolama) sürekli skorlama yapar ve bunları A (mükemmel) - F (acil müdahale) skalasında özetler. Yöneticinin tek bakışta durum değerlendirmesi yapması için.
Skor eşikleri: 90+ → A, 75+ → B, 60+ → C, 40+ → D, altı → F.
Audit Chain — Denetim zinciri
Değiştirilemez (immutable) işlem kaydı zinciri
Her audit log kaydının önceki kayıtla HMAC kriptografik bağ kurarak oluşturulduğu bir yapı; bir kaydın sonradan değiştirilmesi tüm zinciri bozar. Bankacılık ve kamu denetimleri için "log tampering" riskini ortadan kaldırır.
Sentinel Professional ve Enterprise paketlerinde audit chain varsayılan aktiftir.
KVKK
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698 sayılı)
Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesini düzenleyen kanun. Veri sorumlusuna aydınlatma, açık rıza, ölçülülük, güvenlik tedbirleri ve VERBİS kaydı gibi yükümlülükler getirir.
Sentinel kurum kendi altyapısında çalıştığı için izlenen veritabanı içerikleri kurum dışına aktarılmaz — KVKK Madde 9 (yurt dışı aktarım) sorunu yaşanmaz.
Air-Gap — Kapalı ağ kurulumu
İnternete bağlı olmayan ağ ortamı
Güvenlik öncelikli sektörlerde (banka çekirdek ağı, kamu kapalı ağ, savunma) yazılımın hiçbir dış internet bağlantısı olmadan çalışabilmesi durumu. Yazılım, lisans dosyaları ve güncellemeler taşınabilir medya ile aktarılır.
Sentinel air-gap kurulumu destekler: Docker image'ları offline yüklenebilir, lisans Ed25519 imzalı JWT olarak teslim edilir, online doğrulama gerekmez.
JWT
JSON Web Token · imzalı veri taşıyıcı
Web standardı olan, kriptografik olarak imzalanmış JSON tabanlı taşıyıcı. Sentinel iki yerde kullanır: (1) kullanıcı oturumu (cookie tabanlı, EdDSA imzalı), (2) lisans dosyası (offline doğrulamalı Ed25519 imzalı). Online sunucuya çağrı yapmadan doğrulanabilir.
PoC — Proof of Concept
Kavram doğrulama denemesi
Bir teknolojinin kurum ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını ücretsiz olarak değerlendirme süreci. Sentinel'de PoC süresi 14 gün, tüm özellikler açık, kredi kartı gerekmez.
MTTR
Mean Time To Recovery · ortalama düzelme süresi
Bir kesintinin ortaya çıkmasıyla normal hizmetin geri dönmesi arasındaki ortalama süre. Düşük MTTR operasyon olgunluğunun göstergesidir.
Sentinel'in erken uyarı + kök neden analizi MTTR'yi azaltmaya yardımcı olur (somut müşteri rakamları kurumlara göre değişir).
RPO / RTO
Recovery Point Objective / Recovery Time Objective · veri kaybı ve geri dönme hedefleri
RPO: Bir kesinti sonrası kabul edilen maksimum veri kaybı (örn. 15 dakika).
RTO: Bir kesinti sonrası servisin geri dönmesi için tolerans (örn. 1 saat).
Sentinel HA monitörü, replikaların RPO/RTO hedeflerini karşılayıp karşılamadığını sürekli ölçer.
SLO / SLA
Service Level Objective / Agreement · servis seviye hedef ve sözleşmesi
SLO: Operasyon ekibinin iç hedefi (örn. "API yanıt süresi p95 < 300ms").
SLA: Müşteriyle yapılan sözleşmedeki dış taahhüt; ihlal durumunda telafi (servis kredisi vb.) doğurabilir.
Sentinel Enterprise paket SLA sözleşme eki ile sunulur; Starter/Professional ise SLO temelli en iyi çaba seviyesindedir.
Failover — Yedeğe geçiş
Ana sunucudan replikaya devir
Ana veritabanı sunucusu yanıt vermemeye başladığında, yedek sunucunun (replica) ana rolü devralma süreci. Otomatik (automatic failover) ya da manuel olabilir.
Sentinel failover olaylarını yakalayıp bildirim üretir, failover sonrası replica gecikmesini izler.
Replication Lag — Replikasyon gecikmesi
Ana ile yedek arasında veri farkı süresi
Ana sunucuda yapılan bir işlemin, yedek sunucuya yansıması arasında geçen süre. Sıfıra yakın olması idealdir; yüksek lag failover sonrası veri kaybı riski demektir (yüksek RPO).
Sentinel her motor için lag'i gerçek zamanlı izler ve eşik aşımında uyarır.
TempDB
SQL Server geçici veri tabanı
SQL Server'da geçici tablolar, sıralama operasyonları, hash join ara verileri ve version store için kullanılan paylaşılan veritabanı. Tek bir kötü sorgu TempDB'yi doldurarak tüm instance'ı durdurabilir.
Sentinel TempDB için ayrı izleme: dosya kullanımı, en aktif kullanıcı sorguları, version store büyümesi ve "TempDB watchdog" eşik uyarısı.